Από τη Ντέπυ Κουρέλλου,

Γεννημένος και μεγαλωμένος στην Αθήνα, τα τελευταία δεκατρία χρόνια ζει στη Βαλένθια, όπου μαζί με τη συνεργάτιδά του, γιατρό, σεξολόγο και ΑμεΑ Charo Ricart, ανέπτυξαν ένα πρόγραμμα για τη σεξουαλικότητα των ΑμεΑ, το Sexualidad Funcional. Ο Δημήτρης είναι μασέρ και πρακτικός διάφορων άλλων εναλλακτικών θεραπειών, προσωπικός και σεξουαλικός βοηθός ΑμεΑ. Έχετε ακόμα απορίες; Ο λόγος σε εκείνον.

Πώς ξεκίνησε η ευαισθησία σου με την αναπηρία;

Στα 15 διάβασα τη συνέντευξη μιας Γαλλίδας φοιτήτριας, η οποία δούλευε ως σεξουαλική βοηθός για ΑμεΑ, προκειμένου να πληρώνει τις σπουδές της. Αμέσως άναψε ένα λαμπάκι, συνειδητοποίησα πως το να κινείσαι πάνω σε μια καρέκλα δεν σημαίνει πως παραιτείσαι από μια κανονική ζωή και μετατρέπεσαι στο αιώνιο παιδί των γονιών σου, αλλά πως έχεις ανάγκη να βρεις εναλλακτικούς τρόπους λειτουργικότητας. Κάνεις απλώς τα πράγματα με διαφορετικό τρόπο και με την κατάλληλη υποστήριξη όλοι και όλες μπορούμε να κάνουμε τα ίδια πράγματα. Αυτό όμως που με ενθουσίασε βρισκόταν μέσα στη συνέντευξη. Εκτός από την ικανοποίηση του να βλέπεις τις τεράστιες αλλαγές που φέρνει στη ζωή ενός ανθρώπου η ενεργοποίηση της σεξουαλικής του ζωής, η μεγαλύτερη αλλαγή έγινε μέσα της. Ο τρόπος με τον οποίο εξηγούσε τις εμπειρίες της και το θετικό αντίκτυπο που προκαλούσαν στη σεξουαλική της ζωή και στην προσωπική της εξέλιξη με μάγεψε και από τότε το ζήτημα έμεινε στο πίσω μέρος του μυαλού μου σαν μια υπέροχη ιδέα, με την οποία δυστυχώς δεν θα μπορούσα ποτέ να ασχοληθώ. Το δεύτερο κομβικό σημείο ήρθε όταν στις 2 Ιανουαρίου του 2007 έπαθα αποπληξία στο δεξί ημισφαίριο του εγκεφάλου, με αποτέλεσμα να μείνω ημιπληγικός για σύντομο χρονικό διάστημα. Έτσι, βίωσα προσωπικά το πώς είναι να μην έχεις τη δυνατότητα να ελέγξεις την κίνηση του σώματός σου. Να χρειάζεσαι βοήθεια για τα πιο απλά ζητήματα, όπως το να πας στο μπάνιο, να φας, να πιεις κ.λπ. Είχα την τύχη να ανακάμψω γρήγορα και όλο αυτό το διάστημα μου έδωσε τη δυνατότητα να σκεφτώ τι θέλω να κάνω με τη ζωή μου. Έψαξα όλα τα προγράμματα επαγγελματικής κατάρτισης που προσφέρονταν για ανέργους και δήλωσα συμμετοχή σε όσα μου κινούσαν το ενδιαφέρον. Τυχαία, λοιπόν, με δέχτηκαν μόνο σε αυτά των εναλλακτικών θεραπειών και άρχισα να εκπαιδεύομαι σε διάφορες από αυτές: φυτοθεραπεία, μουσικοθεραπεία, ρεφλεξολογία. Μέχρι σήμερα δεν έχω σταματήσει να εκπαιδεύομαι και να εκπαιδεύω άλλους σε διάφορες τεχνικές. Έτσι, πιστοποιήθηκα ως «Ντάκα», σεξουαλικός θεραπευτής, μέσω του ταντρικού μασάζ.

Και πώς έγινες σεξουαλικός βοηθός ΑμεΑ;

Μόλις ξεκίνησα να δουλεύω ως σεξουαλικός θεραπευτής, συνειδητοποίησα πως αφενός η σεξουαλική ενέργεια είναι θεραπευτική και αφετέρου πως ζούμε σε σεξουαλική άγνοια, αξιοποιώντας λανθασμένα, πολύ λίγο ή και καθόλου τη σεξουαλική μας υπόσταση. Είχα μεγάλη όρεξη να δουλέψω και να ανακαλύψω περισσότερα πάνω στη σεξουαλική φύση. Τότε με ενημέρωσαν πως μια σεξολόγος (σ.σ. Silvina Peirano) απηύθυνε πρόσκληση για τη δημιουργία ομάδας διαλόγου πάνω στο θέμα της σεξουαλικής βοήθειας. Πήγα στη συνάντηση και έγινα ιδρυτικό μέλος της ομάδας, την οποία ονομάσαμε Sex Asistent Catalunya. Η δουλειά μας ήταν να συλλέξουμε πληροφορίες από χώρες του εξωτερικού, όπου ήδη πρόσφεραν την υπηρεσία. Όταν ολοκληρώθηκε αυτή η φάση, περάσαμε στην επομένη: Δημιουργήσαμε μια πρόταση για την ισπανική πραγματικότητα και τη δημοσιεύσαμε. Ακολούθησε ένας καταιγισμός μέιλ και τηλεφωνημάτων καλώντας μας να ξεκινήσουμε, που μας έδειξε πως ήταν μια άμεση κοινωνική ανάγκη. Τότε ήρθε και η πρώτη μου εμπειρία με ένα «διαφορετικό» κορμί. Μου ζητήθηκε ένα ταντρικό μασάζ σε μια νεαρή γυναίκα με εγκεφαλική παράλυση. Το «σοκ» της εικόνας ενός γυμνού διαφορετικού σώματος ξεπεράστηκε σε μερικά δευτερόλεπτα, αυτό όμως που πραγματικά με ταρακούνησε ήρθε όταν βρέθηκε σε προ-οργασμική διαδικασία. Ξαφνικά, από ένα σώμα κλειστό και σε χρόνια ένταση, άνοιξε σαν λουλούδι που ανθίζει και χαλάρωσε, προσφέροντάς μου την εικόνα ενός άκρως αισθησιακού γυναικείου σώματος. Εκεί συνειδητοποίησα πόσο ψευδείς είναι οι κώδικες καλαισθησίας που έχουμε αποδεχτεί και πόσο μας απομακρύνουν από το να εντοπίζουμε την πραγματική ομορφιά. Διάφοροι λόγοι, κυρίως ηθικοί, με έκαναν να αποχωρήσω από την ομάδα εκείνη και συνεργάστηκα με το σύλλογο Tandem Team Barcelona, όπου και έγινα διοικητικό μέλος. Τέλος, από τον Ιανουάριο βρίσκομαι στη Βαλένθια, για τη δημιουργία και την ανάπτυξη της Sexualidad Funcional. Εκεί, εκτός από σεξουαλική βοήθεια, προσφέρουμε μια πιο ολοκληρωμένη πρόταση για τη συναισθηματική και σεξουαλική υγεία ΑμεΑ, αλλά και της υπόλοιπης κοινωνίας.

Εξήγησέ μας τι είναι το Sexualidad Funcional Valencia;

Η ομάδα Sexualidad Funcional δημιουργήθηκε για  τα προβλήματα των ΑμεΑ, αλλά και της υπόλοιπης κοινωνίας, πάνω στη σεξουαλικότητα. Ένα θέμα με πολλαπλά ταμπού, αφού όταν βλέπουμε ένα άτομο σε αναπηρική καρέκλα, συμπεριφερόμαστε σαν να είναι ένα «αιώνιο παιδί» ή ένα «ασεξουαλικό αγγελούδι». Αυτό έχει σαν αποτέλεσμα τα ΑμεΑ να ζουν σεξουαλικά αποκλεισμένα και περιθωριοποιημένα από την υπόλοιπη κοινωνία, με αρνητικές συνέπειες για τους ίδιους, το στενό τους κύκλο (οικογένεια, φίλοι εργαζόμενοι κ.λπ.) αλλά και για το σύνολο της κοινωνίας. Τα ΑμεΑ έχουν πλήρη και συνειδητή σεξουαλικότητα, όπως όλες και όλοι μας.

Το να αρνούμαστε τη σεξουαλική τους υπόσταση σημαίνει πως αρνούμαστε την ανθρώπινη φύση τους!

Ποια η εκπαίδευση των ατόμων στο Sexualidad Funcional;

Η εκπαίδευσή τους είναι διαρκής και γίνεται από κοινού. Συγκεντρωνόμαστε μία φορά το μήνα τουλάχιστον, όπου αναλύουμε τα περιστατικά ανώνυμα και προσφέρουμε αλληλοβοήθεια και ψυχολογική κάλυψη. Η εκπαίδευση αποφασίζεται από κοινού, με βάση τις ανάγκες και τις ελλείψεις που έχουμε σε κάθε συνάντηση. Έχουμε την τύχη να διαθέτουμε ένα πολυτάλαντο σύνολο με διάθεση να μοιραζόμαστε τις γνώσεις που καθένας μας έχει. Αν θέλουμε κάτι πιο εξειδικευμένο, καλούμε ειδικούς, για να μας κάνουν μάθημα ή διάλεξη.

Ποιες είναι ακριβώς οι δράσεις σας;

Έχουμε χωρίσει τις δράσεις μας σε τέσσερα σκέλη: Σεξολογική κάλυψη, εργαστήρια βιωματικού τύπου, Sexualidad Funcional Parejas (για ζευγάρια) και σεξουαλική βοήθεια ΑμεΑ.

1. Σεξολογική κάλυψη: Περιλαμβάνει τη συμβουλευτική, τον προσανατολισμό και τη σεξολογική υποστήριξη για ΑμεΑ, τις οικογένειές τους και εργαζόμενους με ΑμεΑ, όπου μπορούν να συζητήσουν για σεξουαλικά ζητήματα. Είναι σημαντική, γιατί έχουμε εντοπίσει άγνοια γύρω από τη σεξουαλικότητα, αλλά και την ανάγκη να μιλήσουν για το πώς βιώνουν τη σεξουαλικότητά τους καθημερινά. Η συνεργάτις μου, γιατρός και σεξολόγος, αφού κάνει μια ανάλυση του περιστατικού, παρουσιάζει τις λύσεις που υπάρχουν και προτείνει τις πιο αποτελεσματικές. Έτσι οι δύο πλευρές αποφασίζουν από κοινού τι δράση και αν θα λάβουν.

2. Εργαστήρια βιωματικού τύπου: Όταν λέμε «το νιώθω στο πετσί μου», εννοούμε πως έχουμε κατανοήσει βαθιά κάτι ή το έχουμε ενστερνιστεί… Η βαθιά γνώση περνάει από το σώμα.

Γι’ αυτό προσφέρουμε εργαστήρια βιωματικού τύπου, όπου παρέχουμε την ακαδημαϊκή θεωρία της δυτικής σεξολογίας σε συνδυασμό με την πρακτική εμπειρία της ανατολικής σεξολογίας. Επικεντρωνόμαστε στη θετική πλευρά της σεξουαλικότητας. Δουλεύουμε στην εξτρα-γενετική ερωτική, στα επίπεδα αφής και επαφής, για το πώς προσεγγίζω σεξουαλικά, πώς δηλώνω συγκατάβαση, πώς βάζω όρια, πώς ανοίγομαι, πώς ανοίγω, πώς μπορώ να απολαύσω πραγματικά την ερωτική μου ζωή.

3. Ζευγάρια: Προφέρουμε θεωρητικο-πρακτική θεραπεία σε ζευγάρια που θέλουν να εμπλουτίσουν τη σεξουαλική τους ζωή ή να ξεπεράσουν μια δύσκολη περίοδο. Μετά από σεξολογική ανάλυση, όπου συνειδητοποιούν το σημείο στο οποίο βρίσκονται, προτείνουμε τρόπους αντιμετώπισης και από κοινού συμφωνούμε στους τρόπους δράσης. Αναπνοές, μασάζ, σωματικές ασκήσεις κ.λπ. βοηθούν στην αντιμετώπιση, δυναμώνουν το δεσμό του ζευγαριού και προσφέρουν ένα νέο ενδιαφέρον. Αυτή η δράση προσφέρεται σε όλους.

4. Σεξουαλική βοήθεια: Η σεξουαλική βοήθεια ή σεξουαλική υποστήριξη (sex surrogate, sex assistance κ.λπ.), ανάλογα με το πού και ποιος την προσφέρει, είναι για εκείνους που δεν έχουν άλλη διέξοδο για να εξερευνήσουν το σώμα τους, αντιμετωπίζουν ανυπέρβλητες δυσκολίες να βρουν ερωτικό σύντροφο και θέλουν να νιώσουν τη σεξουαλικότητά τους. Πρώτη φορά εμφανίστηκε στα 50s στις ΗΠΑ με την ομάδα Masters και Johnson, που δημιούργησαν το ρόλο του sex surrogate (σεξουαλικός αντικαταστάτης) και είναι θεσμός εκεί μέχρι σήμερα. Πλέον έχει συμπεριληφθεί σε δημόσια συστήματα υγείας διαφόρων χωρών και είναι στο δρόμο της νομοθέτησης σε άλλες. Στην Ισπανία υπάρχουν ιδιωτικές πρωτοβουλίες, όπως και εμείς, που έχουμε την υποστήριξη του δημόσιου συστήματος Υγείας της Βαλένθιας. Έχουμε λάβει μια μικρή επιχορήγηση πέρσι και φέτος, λόγω της επιτυχίας του προγράμματος. Το ονομάζουμε acompanante intimo y erotico (ερωτικό συνοδοιπόρο). Δημιουργήσαμε μια ομάδα υψηλής κατάρτισης, γιατρών, νοσοκόμων, ψυχολόγων, σεξολόγων, καλλιτεχνών και θεραπευτών, ατόμων με ευαισθησία και γνώσεις πάνω στη σεξουαλικότητα και στο περιβάλλον των ΑμεΑ. Συναντιόμαστε τακτικά για τη μεταξύ μας ψυχολογική υποστήριξη και τη συνεχή εκπαίδευση. Έχουμε καταλήξει σε ένα πρωτόκολλο τεσσάρων βημάτων: α) Συνεντεύξεις: Η συνάδελφος κάνει συνέντευξη στον αιτούντα την υπηρεσία και του αναθέτει συνοδοιπόρο με προφίλ σύμφωνα με αυτό που έχει ζητηθεί. β) Έπειτα από ένα τηλεφώνημα συναντιούνται για πρώτη φορά, σε ουδέτερο χώρο. Εκεί θέτουν τους όρους της συνάντησης. Πού, πότε, πώς, διαθέσιμος χρόνος, τι περιμένουν από αυτή τη συνάντηση, ποια τα προσωπικά όρια των δύο πλευρών. Τα όρια είναι αποκλειστικό θέμα των δύο πλευρών και ανά πάσα στιγμή οποιαδήποτε πλευρά μπορεί να σταματήσει τη διαδικασία δίχως εξήγηση, γ) Η συνάντηση, δ) Σύντομη επιστροφή για το πώς πήγε, χωρίς λεπτομέρειες.

Δεν υπάρχει ο κίνδυνος του… έρωτα; Ένα από τα δύο μέρη να ερωτευτεί χωρίς ανταπόκριση;

Ο «κίνδυνος» του έρωτα υπάρχει όπου υπάρχουν άνθρωποι… Στην περίπτωσή μας εξηγούμε πως δεν προσφέρουμε υπηρεσίες για την εύρεση ερωτικού συντρόφου ούτε παροτρύνουμε τους χρήστες να βασίζουν την ερωτική τους ζωή στις υπηρεσίες μας. Επίσης, απαιτούμε σεβασμό στις προσωπικές μας ζωές. Με αυτές τις εξηγήσεις τα άτομα που εμπιστεύονται τις υπηρεσίες μας επικεντρώνονται στο να εκμεταλλευτούν τα εργαλεία που προσφέρουμε και να καλυτερεύσουν τη ζωή τους. Υπάρχουν και περιπτώσεις που δύο άνθρωποι ερωτεύονται, όπως ακριβώς συμβαίνει σε όλο τον πλανήτη, και εμείς χαιρόμαστε. Δεν βλέπουμε τον έρωτα ως κίνδυνο, αλλά ως κάτι θετικό. Δεν έχουμε γραφείο συνοικεσίων και οι χρήστες μας στο σύνολό τους το αποδέχονται.

Το σεξ εξακολουθεί να παραμένει ταμπού σε πολλές κοινωνίες, ειδικά όταν σχετίζεται με την απόλαυση. Μπορούν τα ΑμεΑ να κάνουν σεξ και να το απολαύσουν, όπως τα άτομα χωρίς αναπηρίες;

Η ερωτική απόλαυση δεν έχει να κάνει με ηλικίες, φυσική ή οικονομική κατάσταση. Όλοι έχουμε τη δυνατότητα και την ανάγκη μιας ικανοποιητικής σεξουαλικής ζωής. Βέβαια, ο καθένας βιώνει τη σεξουαλικότητα διαφορετικά, ανάλογα με το επίπεδο αντίληψης, πεποιθήσεων, δυνατοτήτων. Η σεξουαλική απόλαυση έχει απεριόριστες εκφάνσεις και πολλαπλούς τρόπους ικανοποίησης. Όλοι μπορούν να απολαύσουν τον έρωτα, αρκεί να δουλέψουν την αυτογνωσία τους, να αποδεχτούν την προσωπική τους κατάσταση και να αγαπήσουν τον εαυτό τους.

Οι γυναίκες ΑμεΑ ζητούν πιο δύσκολα βοήθεια;

Μια γυναίκα έχει, εκτός από το ταμπού της σεξουαλικότητας, και αυτό της αναπηρίας και επιπλέον της γυναίκας. Η γυναίκα που ενδιαφέρεται για σεξουαλικά ζητήματα και για την προσωπική της απόλαυση, δυστυχώς, ακόμα και σήμερα, φαντάζει σε κάποιους σαν μια γυναίκα «εύκολη» ή «αποπροσανατολισμένης ηθικής», όπως λένε στην Ισπανία. Εμφανώς οι άντρες το έχουν πιο εύκολο, αλλά όλο και περισσότερες γυναίκες μάς εμπιστεύονται. Πολλές από τις δράσεις μας είναι επικεντρωμένες στις γυναίκες ακριβώς γι’ αυτό.

Τι συμβαίνει όταν ανάπηρα άτομα μπαίνουν στην εφηβεία τους, τότε που όλοι ανακαλύπτουμε τη σεξουαλικότητά μας;

Ό,τι και στους υπόλοιπους! Στην εφηβεία μπαίνουμε ενεργά ή παθητικά στο παιχνίδι της σεξουαλικότητας. Αν έχεις την τύχη να σε περιλαμβάνουν τα όλο και πιο στενά όρια του τι είναι όμορφο για τους πολλούς, θα έχεις την ευκαιρία να γνωρίσεις τα θετικά και τα αρνητικά της σεξουαλικής ζωής. Αν είσαι έξω και μακριά από τα στερεότυπα, υφίστασαι σεξουαλικούς αποκλεισμούς και ψάχνεις τρόπους να τα βγάλεις πέρα. Και στις δύο περιπτώσεις υπάρχουν άτομα που ζουν τη σεξουαλικότητά τους με ικανοποίηση και άλλοι με δυσκολίες.

Το Sexualidad Funcional Valencia απευθύνεται και σε άτομα με μαθησιακές δυσκολίες ή νοητική υστέρηση;

Ξεκινήσαμε ήδη ένα πρόγραμμα σε άτομα με Asperger και δουλεύουμε με όποιον μας ζητήσει βοήθεια. Βέβαια, όταν υπάρχουν αλλοιώσεις στην αντιληπτική ικανότητα, τα πράγματα είναι πιο περίπλοκα και βαδίζουμε με μεγάλη προσοχή. Φροντίζουμε να ενημερωνόμαστε από ειδικούς γενικότερα αλλά και από άτομα του στενού τους κύκλου πιο ειδικά.

Υπάρχει κάτι αντίστοιχο στην Ελλάδα;

Απ’ όσο γνωρίζω όχι, αν και έχω επαφή με άτομα που ενδιαφέρονται. Ελπίζω να βρεθεί σύντομα η κατάλληλη ομάδα που θα χτίσει κάτι αντίστοιχο. Ευχαρίστως θα βοηθούσα οποιαδήποτε σοβαρή πρόταση.

Όλα τα νέα, πλούσιο ρεπορτάζ, καθημερινές στιγμές διασήμων και ξεχωριστές στιγμές καθημερινών ανθρώπων στο People, που κυκλοφορεί αυτή την Κυριακή, μαζί με το Πρώτο Θέμα.