Prodromos Papaioannou People 134

Πριν από λίγους μήνες o πλαστικός χειρουργός Πρόδρομος Παπαϊωάννου έκανε την πρώτη επέμβαση αλλαγής φύλου στη Θεσσαλονίκη σε έναν άντρα που επιθυμούσε να ζήσει ως γυναίκα. Ο γιατρός μιλάει για τα δεδομένα της συγκεκριμένης επέμβασης, τις προϋποθέσεις, τους κινδύνους, το χρόνο ανάρρωσης, τη σεξουαλική «λειτουργικότητα» μετά την επέμβαση, αλλά και την πιθανότητα η Ελλάδα να γίνει ο επόμενος προορισμός για ιατρικό τουρισμό.

Η Caitlyn Jenner είναι το πιο πρόσφατο παράδειγμα διάσημου προσώπου που αποφάσισε να αλλάξει φύλο. Πρωταγωνίστησε στα εξώφυλλα, έγινε θέμα debate και πήρε τα εύσημα ακόμα και από τον πρόεδρο των ΗΠΑ για την απόφασή της. Όμως, δεν είναι η μόνη. Στην Αμερική, αν και δεν υπάρχουν επίσημα στατιστικά, ο αριθμός των ατόμων που υπολογίζεται πως έχουν πάρει μια τέτοια απόφαση κυμαίνεται στο 0,0025-1% του γενικού πληθυσμού. Yπάρχει κάποιο νομικό πλαίσιο για τις προϋποθέσεις που πρέπει να ισχύουν για να κάνει κάποιος μια τέτοια επέμβαση ζωής; «Σε καμία χώρα του κόσμου δεν υπάρχει κάποιο σαφές νομικό πλαίσιο, που να λέει ποιος μπορεί να υποβληθεί και ποιος όχι σε εγχείρηση αλλαγής φύλου. Υπάρχουν, όμως, οδηγίες από παγκόσμιους οργανισμούς υγείας που τους ακολουθούμε τόσο εμείς οι γιατροί όσο και οι ασθενείς. Αρχικά, γίνεται μια εκτίμηση από ψυχίατρο, ο οποίος θα υποβάλει τον ασθενή σε ένα τεστ προσωπικότητας, ώστε να διαπιστώσει αν αυτό που έχει στο μυαλό του είναι ρεαλιστικό και ανταποκρίνεται στην πραγματικότητα. Υπάρχουν άνθρωποι που είναι δυσαρεστημένοι με το σώμα ή τη φύση τους, αλλά δεν έχουν συνειδητοποιήσει τι σημαίνει να ζεις στο άλλο φύλο. Αυτό μπορεί να σημαίνει πως δεν είναι βέβαιο ότι το καινούριο σώμα που θα τους δοθεί θα τους ικανοποιεί. Με την ψυχιατρική παρακολούθηση μπορούμε να ορίσουμε ποιοι είναι οι άνθρωποι που θα επωφεληθούν από μια τέτοια επέμβαση» εξηγεί στο People o πλαστικός χειρουργός Πρόδρομος Παπαϊωάννου.

caitlyn jenner

Ισχύει πως ο ψυχίατρος πρέπει να διαγνώσει διαφυλική διαταραχή;

Ναι, και είναι κάτι που πετυχαίνεται με ειδικά τεστ προσωπικότητας. Μόλις διαπιστωθεί η συγκεκριμένη διαταραχή, μετά πρέπει να αποκλειστούν άλλες ψυχικές καταστάσεις, όπως κατάθλιψη ή κάποιο άλλο ψυχιατρικό νόσημα. Αν υπάρχει βαρύ ψυχιατρικό νόσημα, όπως ψύχωση, θα πρέπει πρώτα ο ασθενής να αντιμετωπίσει αυτό και μετά να προχωρήσουμε σε οποιαδήποτε αλλαγή, είτε αυτή είναι ορμονική είτε χειρουργική.

Ποια είναι τα στάδια τα οποία συνήθως ακολουθεί ένας άντρας που θέλει να κάνει αλλαγή φύλου;

Τα στάδια είναι ακριβώς ίδια και στην περίπτωση ενός άντρα που επιθυμεί να γίνει γυναίκα, αλλά και στην περίπτωση μιας γυναίκας που επιθυμεί να γίνει άντρας. Αρχικά γίνεται μια συνάντηση με το χειρουργό, ο οποίος κατευθύνει το περιστατικό στον ψυχίατρο. Ο ψυχίατρος παρακολουθεί τον ασθενή για τουλάχιστον ένα χρόνο, προκειμένου να μπορέσει να πει με βεβαιότητα πως ισχύει η διαφυλική διαταραχή. Οι ασθενείς είναι προτιμότερο να ζουν για τουλάχιστον ένα χρόνο πριν την επέμβαση στο αντίθετο φύλο. Για παράδειγμα, μια γυναίκα που θέλει να γίνει άντρας, να φοράει αντρικά ρούχα, να συστήνεται ως άντρας και όλη η κοινωνική συναναστροφή να γίνεται με το φύλο που θέλει να βιώσει. Βέβαια, οι περισσότεροι, όταν έρχονται να συζητήσουμε για τέτοιου είδους επεμβάσεις, έχουν ήδη ζήσει ή ζουν στο αντίθετο φύλο, οπότε τα πράγματα είναι πιο εύκολα. Μετά ο ασθενής μπορεί να ξεκινήσει με τις μη αναστρέψιμες επεμβάσεις και θεραπείες, όπως ορμονοθεραπεία, αυξητική στήθους ή μαστεκτομή και επεμβάσεις θηλυκοποίησης στο πρόσωπο.

Στην περίπτωση που ένας άντρας επιθυμεί να γίνει γυναίκα, ποιες είναι οι επεμβάσεις θηλυκοποίησης που πρέπει να προηγηθούν;

Η πιο βασική αλλαγή που γίνεται είναι στο σκελετό του προσώπου: Μειώνουμε τις γωνίες, αλλάζουμε σχήμα στο πιγούνι, αλλά και στο μεσόφρυο. Έπειτα γίνεται ένα λίφτινγκ μετώπου, όπου σηκώνουμε το φρύδι και τη γωνία του ματιού. Ουσιαστικά κάνουμε μια γλυπτική σε όλο το κρανίο, ώστε να θηλυκοποιήσουμε το πρόσωπο. Υπάρχει ολόκληρη επιστήμη, ενώ με την πρόσληψη ορμονών μειώνεται η τριχοφυΐα, αυξάνεται η λιπαρότητα του δέρματος και δημιουργείται γυναικομαστία. Από την άλλη, στην περίπτωση της αρρενοποίησης, δεν χρειάζονται τόσα πολλά χειρουργεία. Συνήθως, μετά από πρόσληψη ορμονών, ένα θηλυκό πρόσωπο αποκτά γρήγορα αντρικά χαρακτηριστικά, με πρώτο και κύριο την τριχοφυΐα.

Στην επέμβαση αλλαγής φύλου από άντρα σε γυναίκα, δημιουργείται κόλπος και κλειτορίδα που προσομοιάζουν απολύτως σε αυτά τις γυναίκας. Σε επίπεδο, όμως, σεξουαλικής ικανοποίησης μπορούν τα συγκεκριμένα όργανα να προκαλούν ερεθισμό;

Πέρα από τη γενετήσια λειτουργία, το λειτουργικό κομμάτι είναι στόχος μιας επιτυχημένης επέμβασης. Προσωπικός μου στόχος είναι, όταν ο ασθενής πάει σε ένα γυναικολόγο, ο γιατρός να μην καταλάβει πως έχει γίνει επέμβαση αλλαγής φύλου. Μπορεί να ακούγεται περίεργο, αλλά μόνο τότε μια επέμβαση θεωρείται επιτυχημένη. Όσον αφορά το κομμάτι της σεξουαλικής ευχαρίστησης, όταν κάνουμε μια επέμβαση αλλαγής φύλου από άντρα σε γυναίκα, αξιοποιούμε όλα τα ανατομικά στοιχεία, όπως τη βάλανο, την πόσθη, τα νεύρα, το δέρμα και με αυτά φτιάχνουμε έσω-έξω χείλος, κλειτορίδα και κόλπο. Σε ορισμένες περιπτώσεις υπάρχει η αίσθηση του οργασμού με σπερματικά υγρά, ενώ στις επεμβάσεις που κάνω, χρησιμοποιώ ένα μέρος της ουρήθρας που έχει βλεννογόνο, όπου και «ντύνω» τον κόλπο, με αποτέλεσμα να υπάρχει φυσική λίπανση. Στην εγχείρηση αλλαγής φύλου από γυναίκα σε άντρα, δυστυχώς, οι υπάρχουσες τεχνικές εξασφαλίζουν εν μέρει ορισμένες λειτουργίες, όπως η ούρηση σε όρθια θέση. Πέος φτιάχνουμε από δέρμα που παίρνουμε από κάποιο σημείο του σώματος. Στύση πετυχαίνουμε όταν βάζουμε στο πέος προθέσεις που μπορεί να είναι ή ημιάκαμπτες ή υδραυλικές. Είναι μια ικανοποιητική λύση που βοηθά, αλλά δεν υπάρχει εκσπερμάτιση. Βέβαια, η επιτυχία στη συγκεκριμένη επέμβαση είναι να συνδέσεις τα νεύρα του δέρματος που θα χρησιμοποιήσεις για το πέος με τα νεύρα της κλειτορίδας, ώστε να υπάρχει μια αίσθηση κατά τη διάρκεια της επαφής. Συνήθως, οι γυναίκες που κάνουν αλλαγή φύλου προχωρούν μόνο στην αφαίρεση των γεννητικών οργάνων, ώστε με την ισχύουσα νομοθεσία να μπορούν να αλλάξουν το όνομά τους. Το να δημιουργηθεί ένα μέλος (σ.σ. πέος) που ουσιαστικά δεν είναι λειτουργικό και δεν προσφέρει ικανοποίηση είναι κάτι που δεν το προτείνω και το αποτρέπω, καθώς μόνο το κόστος των υλικών είναι γύρω στις 4.000-5.000 ευρώ. Σκέψου πως στο εξωτερικό, όπως στην Αμερική και σε ορισμένες χώρες της Ευρώπης, αυτές οι επεμβάσεις καλύπτονται από τα ασφαλιστικά ταμεία.

Μέχρι στιγμής στην Ελλάδα, έχεις κάνει αφαίρεση μαστών σε δύο γυναίκες που θέλουν να γίνουν άντρες.

Σε αυτή την περίπτωση δίνουμε διαφορετικές ορμόνες και οι συγκεκριμένες επεμβάσεις είναι σημαντικές για τους ασθενείς, ώστε να μπορέσουν να κοινωνικοποιηθούν ως άντρες. Δεν είναι η πρώτη φορά που κάνω τέτοιου είδους επεμβάσεις, καθώς την εποχή που εργαζόμουν σε νοσοκομείο της Γερμανίας είχα αντιμετωπίσει παρόμοια περιστατικά.

Πόσες επεμβάσεις αλλαγής φύλου από άντρα σε γυναίκα έχουν πραγματοποιηθεί μέχρι στιγμής στη χώρα μας;

Τα τελευταία 5-10 χρόνια έχουν γίνει ορισμένες επεμβάσεις στην Αθήνα, αλλά μέχρι και στο πρόσφατο παρελθόν το 99% των περιστατικών πήγαινε στο εξωτερικό, κυρίως στο Λονδίνο, το Βέλγιο και το Βελιγράδι. Αυτό που μπορώ να σου πω με σιγουριά είναι πως έχω κάνει αρκετές διορθωτικές επεμβάσεις σε προβληματικά περιστατικά.

Ποιες είναι οι πιθανότητες επιπλοκής μετά από μια επέμβαση αλλαγής φύλου;

Εμπεριέχει κινδύνους κατά τη διάρκεια του χειρουργείου, διότι η επέμβαση γίνεται κοντά σε ζωτικά όργανα, όπως το έντερο, η ουρήθρα, και ένας ενδεχόμενος τραυματισμός μπορεί να δημιουργήσει επιπλοκές, όπως εξάλλου και σε οποιαδήποτε άλλη εγχείρηση. Η ανάρρωση του ασθενούς διαρκεί δεκαπέντε περίπου μέρες. Βέβαια, πρέπει να περάσει ένα εξάμηνο ώστε να ξεκινήσει να έχει ερωτικές επαφές.

Ποιο είναι περίπου το κόστος μιας επέμβασης αλλαγής φύλου στην Ελλάδα;

Είναι υποκειμενικό και εξαρτάται από το συνδυασμό των επεμβάσεων που θα γίνουν. Ακόμα και σε μια αλλαγή γεννητικών οργάνων, το κόστος κυμαίνεται. Για παράδειγμα, αν έχει γίνει περιτομή στο πέος και δεν υπάρχει αρκετό δέρμα, υπάρχει περίπτωση να πάρουμε έλικες εντέρου για να φτιάξουμε τον κόλπο. Οπότε αυτό αμέσως αυξάνει το κόστος. Το ίδιο συμβαίνει, αντίστοιχα, και στο πρόσωπο. Οπότε η τιμή δεν είναι συγκεκριμένη, αλλά κυμαίνεται ανάλογα με τις ανάγκες του κάθε ασθενούς. Βέβαια, η επέμβαση αλλαγής φύλου είναι πιο φτηνή στην Ελλάδα, παρά στο εξωτερικό. Συγκριτικά με το κόστος των ίδιων επεμβάσεων στην Ευρώπη είμαστε πιο «οικονομικοί», ενώ είμαστε λίγο πιο ακριβοί σε σχέση με την Τουρκία και την Ταϊλάνδη.

Για ποιο λόγο η Καζαμπλάνκα ήταν παλαιότερα ο νούμερο ένα προορισμός ιατρικού τουρισμού;

Ήταν ένας Γάλλος γιατρός που, όταν ξεκίνησε τις επεμβάσεις στη Γαλλία, τον κυνήγησε ο ιατρικός σύλλογος ως κάτι μη επιτρεπτό. Ουσιαστικά, αυτοεξορίστηκε, ώστε να μπορεί να κάνει τα χειρουργεία. Θεωρήθηκε «ιδρυτής» και «πατέρας» της αλλαγής φύλου, αλλά έχει φύγει από τη ζωή.

Πόσο πιθανό είναι το ενδεχόμενο η Ελλάδα να προσελκύσει ιατρικό τουρισμό, όπως συνέβη πριν από χρόνια με την Καζαμπλάνκα;

Είμαι πεπεισμένος ότι θα μπορέσουμε να το πετύχουμε. Βέβαια, για να γίνει κάτι τέτοιο, πρέπει να παρέχουμε πολύ υψηλές ιατρικές υπηρεσίες, αλλά και ανταγωνιστικές τιμές.

Πρόσφατα πραγματοποίησες μια επέμβαση αλλαγής φύλου σε ένα νεαρό που έγινε γυναίκα στη Θεσσαλονίκη.

Η επέμβαση έγινε πριν από τρεισήμισι μήνες και η όλη διαδικασία κύλησε πολύ ομαλά. Αυτή τη στιγμή βρισκόμαστε στη φάση της αποκατάστασης.

Υπήρξε στήριξη από την οικογένεια του ασθενούς;

Ευτυχώς, τα πιο πολλά άτομα που έρχονται έχουν στήριξη από το σπίτι τους. Θεωρώ πολύ σημαντικό για μια ελληνική οικογένεια να βοηθάει το παιδί της σε αυτή τη δύσκολη μετάβαση.

Υπάρχουν καταγεγραμμένα περιστατικά ανθρώπων που προχώρησαν σε μη αναστρέψιμη αλλαγή φύλου και στη συνέχεια το μετάνιωσαν;

Ναι, και έχω χειρουργήσει στην Ελλάδα ένα από αυτά τα περιστατικά. Ουσιαστικά έφτιαξα πάλι ένα ανδρικό μόριο σε έναν άντρα που είχε αποφασίσει να γίνει γυναίκα, αλλά δεν τον ικανοποιούσε η ζωή σε αυτό το φύλο. Έγινε μια απόπειρα επαναφοράς στο εξωτερικό που δεν ήταν επιτυχημένη. Αυτή ήταν από τις πιο δύσκολες περιπτώσεις, διότι χρειάστηκε μια σειρά επεμβάσεων.

Πώς αποφάσισες να ασχοληθείς με τις εγχειρήσεις αλλαγής φύλου;

Έχω πραγματοποιήσει μεγάλο αριθμό επεμβάσεων που αφορού το πρόσωπο και τη θηλυκοποίηση του σώματος τόσο στην Ελλάδα όσο και στο εξωτερικό. Αποφάσισα να ασχοληθώ επειδή διαπίστωσα πως υπάρχει ένα κενό στην περίθαλψη, διότι τα αποτελέσματα που είδα και αναγκάστηκα να χειρουργήσω δεν ήταν ικανοποιητικά. Με αυτό το γνώμονα και βάσει των εμπειριών μου αποφάσισα να το κάνω.

Πώς βλέπεις να αντιμετωπίζει ο κόσμος το θέμα της αλλαγής φύλου;

Πρόσφατα έγραψα στο site μου ένα κείμενο για την Caitlyn Jenner και εισέπραξα όλων των ειδών τα σχόλια. Καλά, ειρωνικά, υβριστικά. Αυτό δείχνει πως η ελληνική κοινωνία, μορφωμένη ή μη, δεν είναι ακόμα έτοιμη να το δεχτεί. Η ιατρική κοινότητα θα μάθει να διακρίνει καλύτερα αυτές τις περιπτώσεις και στο μέλλον θεωρώ πως θα υπάρξουν εξειδικευμένα κέντρα για τις συγκεκριμένες επεμβάσεις, ώστε να δώσουν μια πιο ολοκληρωμένη προσέγγιση

Αν ένας κοντινός σου άνθρωπος βρισκόταν σε μια εσωτερική επιθυμία να κάνει κάτι τέτοιο και πληρούσε τις απαραίτητες προδιαγραφές, θα τον ενθάρρυνες;

Επειδή βλέπω πως αυτοί οι άνθρωποι έχουν την ανάγκη να βιώσουν αυτή την αλλαγή και είναι κάτι που γίνεται στόχος ζωής ώστε να ενσωματωθούν κοινωνικά, δεν θα είχα κανέναν ενδοιασμό ώστε να τον παροτρύνω να προχωρήσει.

Διαβάστε περισσότερα στο People που κυκλοφορεί αυτήν την Κυριακή μαζί με το Πρώτο Θέμα.